Architektura sakralna

20091210 kaplica 008
20091210 kaplica 008

KAPLICA

Architektura sakralna Architektura sakralna

STRÓŻA – kaplica p.w. św. Trójcy – zdjęcie z roku 2009

Kaplica p.w. Św. Trójcy w Stróży wraz z wyposażeniem w zabytki ruchome oraz otaczający ją drzewostan w granicach cmentarza kościelnego wpisana do rejestru zabytków woj. lubelskiego jako dobro kulturowe decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie z dnia 29.11.1966r. Nr Kl. V-7/147/1966 nr rejestru Dział A/91. 

Obiekt usytuowany jest na północny zachód od głównej szosy, od której prowadzi aleja brzozowa. Od wschodu graniczy z cmentarzem parafialnym, od zachodu z terenem dawnej plebani. Od południa okala ją zadrzewiona skarpa, u podnóża której znajdują się rozległe stawy. Kaplica frontem zwrócona jest na północny wschód. Działka na której zlokalizowana jest kaplica jest zadrzewiona. W jej pn. – zach. narożniku znajduje się stary klon – jawor – pomnik przyrody. Na tyłach działki zlokalizowana jest drewniana dzwonnica wzniesiona w latach 50-tych XX w. Jeszcze do lat 50-tych teren wokół kaplicy wygrodzony był drewnianym ogrodzeniem.
 

Kaplica murowana, późnobarokowa, zbudowana na planie trójkąta z zaokrąglonymi narożami i kwadratową kruchtą od frontu. Taki rzut miał nawiązywać do wezwania. Budowla jest jednorodna stylowo, co podkreśla pilastrowy system dekoracji elewacji oraz gzymsy wewnętrzne i zewnętrzne. W 1958 roku od frontu przystawiono niską, obszerną drewnianą przybudówkę, która zniekształciła budynek. Ślady po niej widoczne są w elewacji frontowej.

Wewnątrz wydzielone niewielkie prezbiterium na rzucie trapezu i za nim trójkątna zakrystia. Chór muzyczny murowany, wsparty na dwóch słupach. Sklepienia kolebkowe i kolebkowe z lunetami, w kruchcie kolebkowo-krzyżowe. Fasada główna trójdzielna rozczłonkowana zdwojonymi pilastrami podtrzymującymi belkowanie, ponad którym mur attykowy o motywie spiętych klamrami owali. Zwieńczona szczytem z trójkątnym przyczółkiem i spływami wolutowymi po bokach.

Elewacje boczne kaplicy rozczłonkowane pilastrami dźwigającymi belkowanie. Otwory okienne – w dolnej kondygnacji zamknięte łukiem koszowym, w górnej – płyciny o profilowanych obramieniach uszatych.

Dach niegdyś trójpołaciowy, przekształcony po 1955 roku na dwuspadowy, pokryty blachą. W tym czasie wykonano remont kaplicy ( tynki wewnętrzne i zewnętrzne) założono rynny i parapety z blachy, wymieniono zużyte części drewnianej klatki schodowej, wzniesiono sygnaturkę na kalenicy od strony fasady.

Kaplica p.w. św. Trójcy wzniesiona została w latach 1766-67 jako kaplica wotywna, z fundacji Teresy z Michałowskich Zamoyskiej, przeznaczona do użytku publicznego. 

09 stycznia 1767 roku miała miejsce erekcja parafii.

Założoną na planie trójkąta kaplicę od północy poprzedza kwadratowa kruchta. Pierwotnie kaplica wyposażona była w trzy ołtarze: główny św. Trójcy i dwa boczne – św. Jana Nepomucena i św. Walentego. Najprawdopodobniej w niszach fasady znajdowały się figury trzech świętych. Ściana prezbiterium pokryta była malowidłem iluzjonistycznym późnobarokowym.

W ostatnim Ćwierćwieczu XIX w. i 1 dekadzie XX w. zniszczona kaplica pełniła rolę spichlerza.

W 1910 roku Julian Cywiński był fundatorem odnowienia kaplicy.

W 1955 roku nastąpiła ponowna erekcja parafii, a kaplica pełniła odtąd rolę kościoła – do 10.11.1991 roku.

W 1957 roku bp Piotr Kałwa zgodził się na zamieszkanie przy kaplicy rektora.

Od 1 stycznia 1959 roku otrzymał on prawo prowadzenia odrębnych ksiąg metrykalnych.

W 1959 roku przeprowadzono remont świątyni: poprawiono więźbę dachową, wymieniono porycie dachu, wykonano tynki zewnętrzne i roboty malarskie.

Architektura sakralnaArchitektura sakralna

 

 

 

 

 

 

zdjęcia: początek lat 90-tych

Od 1991 roku, kiedy to wyświęcono nowy kościół, kaplica nie jest użytkowana. Przez lata obiekt nie był remontowany. Dopiero w 2009 roku przeprowadzono gruntowny remont kaplicy. Wykonane zostały odwodnienia fundamentów, nowe tynki zewnętrzne. Odtworzono też pierwotną formę kształtu dachu wraz z nowym pokryciem. Fundusze na remont pochodziły z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Urzędu Gminy Kraśnik.

KAPLICZKI

Uzupełnieniem tradycji polskiej i krajobrazu kulturowego są elementy małej architektury sakralnej, reprezentowane przez kapliczki i krzyże przydrożne, prezentujące różnorodność form architektonicznych, sięganie do tradycji kultury ludowej przy jednoczesnej transformacji współczesnej tych elementów.
Do Polski wyraz „kapliczka” został przeniesiony z Czech, gdzie brzmiał „kapla”, „kaple”, „kaplice”.

Miejsce ich lokalizacji nie jest przypadkowe. Od najdawniejszych czasów stawiano je u wlotu traktów komunikacyjnych, na granicy miasta czy wsi, w miejscach cudownych objawień, ważnych wydarzeń historycznych bądź nieszczęśliwych wypadków.

Fundatorami były wspólnoty mieszkańców osad czy miasteczek oraz osoby indywidualne – jako wyraz aktu wdzięczności i podziękowania.

Na terenie gminy Kraśnik zachowały się przykłady zabytkowych kapliczek i nielicznych drewnianych krzyży przydrożnych. Krzyże stawiano głównie na rozstajach dróg, na ich skrzyżowaniu, na pograniczu miejscowości. Wiejski krzyż jest w tradycji miejscem ostatniego pożegnania zmarłego. W Polskiej tradycji zawsze na krzyżu umieszczany był wizerunek Chrystusa Ukrzyżowanego. Przykład takiego rozwiązania występuje we wsi Stróża-Kolonia – krzyż metalowy na murowanym cokole z pocz. XX wieku, krzyż drewniany na skrzyżowaniu dróg Stróża – Karpiówka. Stosunkowo nieliczną grupę stanowią kapliczki – głównie murowane w typie domkowych:

 SUCHYNIA – 1906 rok 

 Zlokalizowana przy drodze prowadzącej przez wieś. Założona na rzucie kwadratu, przykryta dachem namiotowym. Część frontowa zaznaczona poprzez łukowate wygięcie gzymsu wieńczącego. Narożniki podkreślone poprzez plastry. Stolarka drzwiowa z dekoracyjnymi płycinami, z półkolistym zwieńczeniem.
Kapliczkę odnowiono (tynk baranek).

Architektura sakralna

SŁODKÓW DRUGI – pocz. XX w.

 Na planie prostokąta, przykryta daszkiem 2-spadowym. W elewacji frontowej prostokątne wejście z półkolistym nadświetlem.
 Całość odnowiona, pomalowana na biało.  Wewnątrz znajduje się figura Chrystusa. Kapliczka otoczona drewnianym ogrodzeniem.

 

Architektura sakralna
 PODLESIE – 1949 r.

 Wybudowana na planie sześcioboku, w elewacji frontowej wejście zwieńczone ostrołukowo. Całość przykryta daszkiem 6-cio spadowym zwieńczonym metalowym krzyżem.
 Kapliczka odnowiona, pomalowana na biało, teren wygrodzony metalowym ogrodzeniem.

Architektura sakralna
 STRÓŻA-KOLONIA – koniec XIX wieku 
 Kapliczka św. Jana Nepomucena

 Obecnie nie ma w niej figury świętego. Znajduje się jedynie wizerunek Matki Boskiej na desce. Można ją zaliczyć do ciekawszych przykładów tego typu rozwiązań na terenie województwa. Założona na planie prostokąta – z trzech stron otwarta. Cała konstrukcja wsparta na czterech profilowanych filarach. Wieńczy ją namiotowy dach, zakończony drewnianą latarenką. Całość ogrodzona drewnianym, sztachetowym ogrodzeniem. W sąsiedztwie rosną cztery klony.

brak zdjęcia
 SŁODKÓW TRZECI – koniec XIX wieku 
 z zachowaną figura św. Jana Nepomucena

 Założona na planie prostokąta – z jednej strony otwarta, przykryta dachem namiotowym. Zlokalizowana na rozwidleniu dróg, w otoczeniu starodrzewiu.

Architektura sakralna
 STRÓŻA – 1905 rok
 Kapliczka Matki Boskiej

 Przykład figuralnej kapliczki wzniesionej z fundacji ordynacji zamoyskiej. Kamienna figura MB z Dzieciątkiem umieszczona jest na wysokim, murowanym cokole. Całość otoczona metalowym ogrodzeniem, pochodzącym z czasu powstania kapliczki. Nad figurą skonstruowano współczesny baldachim, wsparty na czterech metalowych prętach.
 

Architektura sakralna

PASIEKA – 1938 rok

Jest nietypowym przykładem rozwiązań na terenie gminy. Jest to krzyż z wizerunkiem Chrystusa ustawiony na wysokim, kilkuczłonowym cokole.

 

Architektura sakralna
 SŁODKÓW TRZECI

 Współczesna kapliczka

Architektura sakralna

SŁODKÓW PIERWSZY

Współczesna kapliczka
 

Architektura sakralna
 Spławy

 Współczesna kapliczka

 

 

Architektura sakralna

Może Ci się również spodoba