Środowisko przyrodnicze

   URZĄD GMINY KRAŚNIK  23-200 Kraśnik, ul. Kościuszki 24, tel. 81 8843427, fax 81 8843787, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.    bip

Środowisko przyrodnicze

Budowa geologiczna

 

Obszar Gminy Kraśnik leży w obrębie paleozoicznego podniesienia radomsko-kraśnickiego stanowiącego podłoże pd. - zach. skrzydła niecki lubelskiej. Sztywne podłoże krystaliczne występuje tu na głębokości ok. 12 km. Niecka oddziela sztywną platformę wschodnioeuropejską od struktur fałdowych Europy Zachodniej. Wypełniają ją miąższe osady mezozoiczne, które kierunkiem i układem warstw nawiązują do struktur paleozoicznych.

Gmina położona jest w obrębie dwóch jednostek strukturalnych: antykliny Kraśnika i synkliny Liśnika. Oś antykliny na omawianym obszarze wydłużona jest z pn.- zach. ku pd.- wsch. i pokrywa się z osią doliny Wyżnicy od wschodniej granicy gminy do Stróży. Spąg kredy znajduje się najpłycej, na głębokości 100 m, przy zachodniej granicy terenu we wsi Wyżnica. 

Zasadnicze znaczenie w budowie geologicznej obszaru gminy mają skały kredowe. Utwory kredowe należą do trzech pięter stratygraficznych: górny i środkowy kampan i dolny mastrycht. Ważna stratygraficznie granica kampanu i przebiega powyżej krawędzi prawego zbocza Wyżnicy. Pod względem litologicznym w osadach kampanu przeważają skały z grupy opok, natomiast osady mastrychtu tworzą głównie skały typu kredy piszącej i margli. Zawartość węglanu wapnia waha się w nich od 23% do 65%. Skały te tworzą podłoże przedczwartorzędowe znacznej części obszaru gminy.
W południowej części gminy, między Mikulinem i Podlesiem odsłaniają się skrawki utworów kampanu środkowego.

W południowej i południowo-wschodniej części gminy stwierdzono występowanie osadów trzeciorzędowych pochodzących z miocenu. Są to wapienie detrytyczne tortonu oraz sarmackie piaski, piaskowce i zlepieńce z fauną. Osady tortonu odsłaniają się na niewielkiej powierzchni w okolicy Mikulina, natomiast sarmatu odpreparowane są w wyniku erozji i denudacji w obrębie starych dolin przy południowo-wschodniej granicy gminy.

Na utworach kredowych i trzeciorzędowych zalegają utwory czwartorzędu reprezentowane przez mułki, piaski i żwiry rzeczne interglacjału mazowieckiego wypełniające dno doliny Wyżnicy.

W okresie zlodowacenia środkowopolskiego na terenie gminy powstały piaski i żwiry wolnolodowcowe zalegające na osadach kredy. W części południowej dominują osady, powstałe w czasie ostatniego zlodowacenia: piaski rzeczne z drobnymi żwirkami oraz less, utwór najpowszechniej występujący na powierzchni. 

Zlodowacenie północnopolskie reprezentują lessy, lessy piaszczyste i piaski pyłowe lessopodobne. Płat lessowy południowej części obszaru stanowi przedłużenie lessów głębokich Roztocza i Wyżyny Lubelskiej ciągnących się na południe od linii Kraśnik-Krasnystaw. Grubość pokrywy lessowej dochodzi tu do 10,5 m. Lessy pokrywające południową część gminy są najpowszechniej występującymi osadami czwartorzędowymi na omawianym obszarze. W rejonie stacji kolejowej Kraśnik oraz Budzynia i Piask występują piaski eoliczne, a doliny denudacyjne i niektóre wąwozy oraz lokalne depresje wypełniają piaski deluwialne.

Osady holoceńskie na terenie gminy reprezentowane są głównie przez: piaski, piaski rzeczne i piaski pylaste oraz torfy i muły, występujące w dolinach. Grubość ich w dolinie Wyżnicy wynosi od 3 do 5 m. Na pn. od wsi Dąbrowa spotyka się osady eoliczne w postaci wydm.
 


Morfologia


Gmina Kraśnik leży na Wzniesieniach Urzędowskich, tworzących trzon Wyżyny Lubelskiej, w części graniczącej z Roztoczem Zachodnim. Jest to obszar hipsometrycznie zróżnicowany, o dużej różnicy wysokości poziomu wierzchowiny i dna doliny. Najwyższy punkt (295,5 m n.p.m.) znajduje się we wschodniej części wsi Słodków Trzeci, na dziale wodnym dorzecza Wyżnicy i Bystrzycy, najniższy zaś (182 m n.p.m.) położony jest w dolinie Wyżnicy przy zachodniej granicy gminy w Suchyni.

Główny rys morfologii gminy stanowi dolina Wyżnicy charakteryzująca się asymetrią zboczy. Wyższe i bardziej strome jest lewe zbocze zbudowane z lessów. Prawe zbocze zbudowane z utworów kredowych jest bardzo łagodne i słabo zarysowujące się w morfologii. Z niskim dnem doliny kontrastują wysokie poziomy wierzchowinowe. Poziom wyższy wznoszący się często powyżej 250 m n.p.m. występuje jedynie fragmentarycznie w okolicach Słodkowa III i Kol. Pasieka, gdzie rozwinęły się liczne, choć niezbyt głębokie zagłębienia bezodpływowe. Na pozostałym obszarze dominuje poziom średni o przeciętnej wysokości 220-250 m n.p.m.

W rzeźbie na obszarze gminy można wyróżnić zespoły form związane ściśle z występującymi na powierzchni skałami.

Najżywszą i najbardziej urozmaiconą rzeźbą odznacza się południowa cześć gminy położona na obszarze lessowym. Charakterystycznym elementem krajobrazu tych okolic są nieckowate doliny denudacyjne, suche doliny erozyjno-denudacyjne, wąwozy (rozwijające się często w obrębie dolin denudacyjnych), i związane z nimi debrza, a z mniejszych form miseczkowate zagłębienia bezodpływowe oraz kotły i studzienki sulfozyjne.

We wschodniej i południowo-wschodniej części terenu (Słodków Trzeci, Karpiówka), dzięki rytmicznemu powtarzaniu się niektórych form, rzeźba upodabnia się do rzeźby roztoczańskiej, nie spotykanej w innych częściach województwa.
 

Obszar położony poza pasem lessowym (część północna i północno-wschodnia) charakteryzuje się mniejszym zróżnicowaniem rzeźby. Wysokości względne i spadki są tu znacznie mniejsze. Cechą charakterystyczną tego obszaru zbudowanego z utworów kredowych przykrytych niekiedy niezbyt miąższymi osadami czwartorzędu głównie piaskami, są szerokie nieckowate doliny i rozległe, łagodne stoki.

Obecna rzeźba terenu gminy ukształtowała się nie tylko w wyniku naturalnych procesów geomorfologicznych. Dużą rolę odegrała również gospodarka człowieka, w wyniku której powstały nowe formy rzeźby: skarpy lessowe i głębocznice, groble, rowy, nasypy. Gospodarka człowieka ożywiła również tempo procesów rzeźbotwórczych: wzmogła erozje na wylesionych obszarach, zwłaszcza na stokach i w obrębie głębocznic, przyśpieszyła akumulacje osadów wynoszonych z wyższych partii do dolin.

Cieki wodne


Obszar Gminy Kraśnik charakteryzuje się niewielkim zróżnicowaniem form występowania wód powierzchniowych. Gęstość sieci wodnej obszaru gminy należy do najmniejszych w Polsce.


Głównym ciekiem Gminy Kraśnik jest Wyżnica, prawy dopływ Wisły. Źródła rzeki znajdują się w miejscowości Słodków Trzeci, leżącej 9 km na południowy-wschód od Kraśnika.

Wyżnica charakteryzuje się śnieżno-deszczowym ustrojem zasilania. Maksymalne odpływy przypadają na kwiecień. Od kwietnia ilość płynącej wody zmniejsza się do rocznego minimum przypadającego na wrzesień. W październiku występuje drugie maksimum odpływu, którego występowanie wiąże się z zasilaniem opadowym i zmniejszonym parowaniem. Zwiększone przepływy w lutym spowodowane są roztopami, dzięki którym ilość odpływającej wody wzrasta. Zasilanie podziemne Wyżnicy wynosi 85% całkowitej objętości odpływu.

Dolina Wyżnicy jest silnie zabagniona. Jest to teren o małych spadkach, z niewielką ilością starych, bardzo już spłyconych rowów melioracyjnych. Miasto Kraśnik rozbudowało się w zwężeniu doliny, której szerokość w tym miejscu nie przekracza 150m. Bardziej na zachód dolina rozszerza się.

Południowo-zachodnia część gminy odwadniana jest przez rzeki Karasiówkę i Tulczyn, dopływy Sanny. Na tym obszarze nie płynie żaden ciek wodny. Odpływ odbywa się wskutek konfiguracji terenu w formie powierzchniowego spływu wód deszczowych i roztopowych oraz podziemnego odpływu wód infiltrujących.

Wody powierzchniowe


Wody powierzchniowe stojące zajmują na terenie gminy niewielką powierzchnię. Są to stawy rybne położone w dolinie Wyżnicy, w bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki. Największy zespół stawów hodowlanych znajduje się w miejscowości Suchynia. Zespół pięciu małych stawów rybnych zlokalizowany jest w miejscowościach Pasieka i Stróża-Kolonia - kompleks stawów o powierzchni ok. 10,90 ha. Opisywane stawy zasilane są w wodę najczęściej bezpośrednio ze źródeł.

 

 

Źródła


Cześć wód z zasobów podziemnych dostaje się do rzeki przez źródła.
 

Na obszarze gminy występują dwa obszary źródliskowe:
1) źródła w Słodkowie Trzecim wys. 224 m. n.p.m.
2) źródła w Pasiece na wys. 205 m. n.p.m.
 

Najważniejszym parametrem charakteryzującym źródła jest ich wydajność.

 

Wydajność źródeł znajdujących się na terenie Gminy Kraśnik.
 

Numer źródła Miejscowość Wydajność źródła w l/s
1 Słodków Trzeci 4,70
2 Słodków Trzeci 0,25
3 Słodków Trzeci 20,10
4 Słodków Trzeci 0,01
5 Słodków Drugi 0,00
6 Słodków Drugi 0,10
7 Stróża-Kolonia 0,40
8 Słodków Drugi 0,55
9 Stróża 10,00
10 Słodków Drugi 0,00
11 Słodków Pierwszy 0,01
12 Pasieka 0,01
13 Pasieka 4,0
14 Pasieka 0,05
15 Pasieka-Kolonia 0,5
16 Pasieka 2,0

 
Najwięcej jest źródeł małych, gdyż większość spośród nich ma wydajność mniejsza od 1 l/s. Tylko dwa źródła mają wydajność powyżej 10 l/s.

W Gminie Kraśnik występują przeważnie źródła położone w pobliżu den dolinnych. Są to źródła podzboczowe, szczelinowe lub szczelinowo-warstwowe, często występujące zespołowo, niekiedy tworzące długie linie wypływu. Źródła wypływające u podstawy krawędzi doliny maja charakter grawitacyjny. Wypływy w Słodkowie Trzecim i Stróży tworzą duży zespół źródeł dający początek Wyżnicy.

W okolicy miejscowości Pasieka znajduje się 6 źródeł, z których większość charakteryzuje się niewielką wydajnością. Największe źródło tego zespołu dające odpływ 4 l/s i zasila staw hodowlany.

Lasy

Gmina Kraśnik jest jedną z najbardziej lesistych gmin województwa leżącą w całości na Wyżynie Lubelskiej. W strukturze użytkowania lasy zajmują ponad 30%.
Lasy stanowiące naturalne zbiorowiska roślinności są ostoją dla zwierząt, pełnią również ważną rolę glebochronną a także regulatora stosunków wodnych. Zwłaszcza, że są to lasy na ogół występujące w strefach wododziałów. Z uwagi na skład gatunkowy są to przeważnie lasy wielogatunkowe, związane z siedliskami obfitującymi w węglan wapnia - lasy świeże i lasy mieszane świeże reprezentowane głównie jako zespół dębowo-grabowy.
Szczególnie interesujące są jednorodne lasy bukowe przypominające zespół buczyny karpackiej oraz lasy grabowo-bukowe i lasy jodłowo-bukowo-grabowe występujące przy pn.- wsch. granicy naturalnego zasięgu jodły i buka. Osobliwością jest bardzo rzadki na Lubelszczyźnie zespół "kwaśnej" buczyny karpackiej. Na terenie gminy na zboczach dolin i wąwozów występują również ciekawe zespoły muraw kserotermicznych z rzadkimi gatunkami roślin kalcifilnych. Także i na łąkach spotyka się rzadkie gatunki i zespoły roślin (m. in. storczyki, pełnik europejski). W okolicach stacji PKP występuje jedna z najrzadszych roślin synantropijnych - iwa rzepieniolistna. W sumie na terenie gminy i miasta stwierdzono występowanie ponad 20 gatunków rzadkich w skali kraju, w tym 9 najrzadszych w Polsce roślin górskich i chronionych.

Flora i fauna

Charakterystycznym elementem krajobrazu Gminy Kraśnik są obszary leśne stanowiące 31% obszaru gminy. Są to przeważnie grądy dębowo- grabowe, ale występują tu również sosny, buki, jodły oraz w mniejszym stopniu olchy. Na podkreślenie zasługuje fakt, że buk i jodła występuje tu na północno- wschodniej granicy naturalnego zasięgu tych drzew. Dolina Wyżnicy stanowi obszar występowania roślinności wodnej i nadwodnej. Wśród roślin pływających najczęściej występuje tu rzęsa wodna oraz rdestnice (Potamogeton pectinati, P. natantis). Roślinność szuwarową stanowią zespoły z trzciną pospolitą, pałką szerokolistną i wąskolistną, mannami i mozgą trzcinową. Licznie występują tu również zespoły z turzycą zaostrzoną i turzycą sztywną. Wśród roślinności łąkowej występują rzadkie na terenie Polski rośliny stepowe: obuwik pospolity, ligustr pospolity i wisienka karłowata.Tereny wchodzące w skład gminy są siedliskiem licznych gatunków ptaków, spośród których wymienić można skowronka polnego, makolągwę, ortolana, dudka, piegżę, słowika, a z gatunków drapieżnych myszołowa zwyczajnego i kobuza. Tereny nadwodne zasiedlane są przez perkozy rdzawoszyje, bąki, błotniaki stawowe, krzyżówki, łyski, czernice i trzciniaki. Z innych grup zwierząt wymienić należy kumaka nizinnego, grzebiuszkę ziemną, rzekotkę drzewną, ropuchę szarą i zieloną. Wstępują tu również rzadkie gatunki motyli: paź królowej i mieniak tęczowiec (chronione), czerwończyk dukacik, listkowiec cytrynek, ogończyk dębowiec. Spośród ciekawszych gatunków ssaków występuje tu kuna leśna, łasica, smużka i popielica. 
 


Źródła:

"Inwentaryzacja Środowiska Przyrodniczego w Gminie Kraśnik, Lublin 1994"

- "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kraśnik - listopad 2002 r."

- "Plan Rozwoju Lokalnego Gminy Kraśnik na lata 2004-2013 - październik 2004"

Przydatne odnośniki

epuaplogo starpowlogo umlefslogo uplogo lgdbaner www solary-147x93turystykawykluczenie baner

strona banner  sippk Rysunek2

Rządowe Centrum Legislacji

elekdzienurzlublmonitor dziennik urzedowydziennik ustaw dobry1

SYSTEM SMS

System powiadamiania SMS dla mieszkańców

navi sms

Pobierz deklaracje (pdf)

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

plan gospodarki

Sprawy Obywatelskie

77 obywatel gov pl

 

Gminy Partnerskie

ESP

  Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 Informacje ESP