Osadnictwo

   URZĄD GMINY KRAŚNIK  23-200 Kraśnik, ul. Kościuszki 24, tel. 81 8843427, fax 81 8843787, e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.    bip

Osadnictwo

Gmina Kraśnik została utworzona 1 stycznia 1973r. z terenów położonych wokół miasta Kraśnika. W jej skład weszły miejscowości należące wcześniej do Gromadzkiej Rady Narodowej w Stróży i Olbięcinie oraz Miejskiej Rady Narodowej w Kraśniku.

Uchwała o utworzeniu Gminy Kraśnik

 

Osadnictwo na terenie gminy ukształtowane jest historycznie, a początki sięgają okresu średniowiecza - co potwierdzają badania archeologiczne. Najstarszymi osadami na terenie są Stróża i Kraśnik. Ważniejsze skupiska osadnicze odkryto na terenie wsi Wyżnica (obecnie gmina Dzierzkowice) Ośrodek Wyżnica (obecnie wieś Suchynia gminie Kraśnik) - wokół kompleksu stawów ( powierzchnia ok. 6 ha) ora zna terenie Stróży i Słodkowów.

Te najstarsze wsie to tzw. łańcuchówki o zwartej zabudowie z charakterystycznym pasmowym układem pól. Młodsze osadnictwo wykracza poza dolinę, przyjmując różne formy. Jedną z nich są powstałe po parcelacji rzędówki, usytuowane wzdłuż dróg wytyczonych prosto, niezgodnie z ukształtowaniem i morfologia terenu. Ten typ występuje we wschodniej części gminy (Słodków Pierwszy, Słodków Drugi, Słodków Trzeci, Stróża-Kolonia i Karpiówka).

Przez teren gminy wiodła najstarsza na Lubelszczyźnie droga, tzw. średniowieczny trakt ruski - używany do XV w. Kierował się ku przeprawie wiślanej pod Zawichostem. Z obszaru woj. lubelskiego strefą miastotwórczego wpływu tego szlaku objęte były: Kraśnik, Dzierzkowice i Urzędów. Funkcjonował również szlak w kierunku Lublina. W okresie późniejszym (XVI-XVII w.) nie mniejsze znaczenie - również osiedleńcze posiadał trakt z Kraśnika do Józefowa - biegnący doliną Wyżnianki.

Znaczenie dróg doceniano od najdawniejszych czasów. Pierwotnie służyły one głównie celom wojennym i handlowym, znacznie później pojawił się cel trzeci - właściwe usługi komunikacyjne.  

W 1915 r. na odcinku Lublin - Kraśnik - Rozwadów została wybudowana linia kolejowa, która przebiegała przez północno-zachodnie tereny gminy. 
 

Dzieje gminy ze względu na położenie w dużym stopniu związane są z przeszłością miasta. Najstarsze zachowane ślady pochodzą sprzed 13 tys. Lat, a korzystne warunki przyrodnicze terenów nad górną Wyżnicą sprzyjały rozwojowi osadnictwa przez następne tysiąclecia w pradziejach, zwłaszcza w młodszej epoce kamienia / neolicie - 5 - 2 tys. lat p.n.e./ oraz w okresie plemiennym wczesnego średniowiecza /VII - X w.n.e. /, kiedy istniały tu rozległe osady.

Po włączeniu do państwa Piastów były to tereny pograniczne, położone przy ważnym szlaku na Ruś. Nazwa najwcześniej wymienianej w źródłach Stróża / w połowie XIII w./ świadczy o jej funkcji strażniczej w kasztelanii zawichoskiej. Tu mieściła się też siedziba najstarszej w okolicy parafii.
Pomyślne okresy rozwoju przerywane były od XII w najazdami Tatarów, Litwinów, Rusinów. W XIV w. znajdował się tu kompleks dóbr Gorajskich, później Tęczyńskich, a od 1604 roku klucz Ordynacji Zamoyskiej z siedzibą w Stróży. Wsie wokół miasta stanowiły jego przedmieścia i zaplecze gospodarcze. Znajdowały się w nich folwarki właścicieli oraz klasztoru kanoników regularnych z Kraśnika.

Potop szwedzki i najazdy kozackie w połowie XVII w. zapoczątkowały upadek gospodarczy. W folwarku klasztornym w Pasiece stacjonowały wojska siedmiogrodzkie, które następnie złupiły Kraśnik. Wojny i przemarsze wojsk w tym i następnym stuleciu powodowały zniszczenia i zarazy, które dziesiątkowały ludność.

W czasie powstania styczniowego 17 lipca 1863 roku na południe od Stróży doszło do potyczki Oddziału Powstańczego z Kozakami.
Podczas I Wojny Światowej w sierpniu 1914 roku i w lipcu 1915 r. rozegrały się tu walki między wojskami austrowęgierskimi i rosyjskimi znane w historii jako I i II bitwa kraśnicka. Spowodowały one duże zniszczenia i liczne mogiły żołnierskie. Przeniesiono je na cmentarz zbiorczy koło stacji kolejowej w Kraśniku.

W okresie międzywojennym powstało w wyniku parcelacji i karczowania lasów kilka nowych wsi o charakterze kolonii. Zapoczątkowana w 1938 roku budowa Fabryki Amunicji w ramach COP i osiedla przyfabrycznego zapowiadała zmiany regionu w kierunku uprzemysłowienia. Istotnym czynnikiem była też obecność jednostki wojskowej - 24 Pułku Ułanów. Wybuch wojny zahamował korzystne tendencje rozwojowe. 
 

Okupacja spowodowała zniszczenia gospodarcze i duże straty wśród ludności. 

W regionie działały różne organizacje niepodległościowe i oddziały partyzanckie: ZWZ - AK, NSZ, GL - Ak. W rejonie Stróża - Słodków działała silna placówka AK-NOW pod dow. por. E. Wróbla. W karpiówce od 1942 r. istniał oddział GL pod dow. L. Plichty. W odwecie za akcje partyzanckie Niemcy dokonali 31 grudnia 1943 r. pacyfikacji wsi Karpiówka. Zginęło ponad 40 mieszkańców rozstrzelanych i spalonych żywcem. Pochowano ich na cmentarzyku obok wsi.

Po wojnie zmieniła się zasadniczo zabudowa wsi z drewnianej na murowaną, głównie w latach 70 i 80, wskutek ożywionej eksploatacji pokładów miejscowej gliny lessowej. Znaczna część mieszkańców znalazła zatrudnienia w pobliskiej Fabryce Łożysk Tocznych, powstałej na bazie przedwojennej Fabryki Amunicji.

O bogatej przeszłości regionu świadczą nieliczne już zabytki. Do najciekawszych należy murowana kaplica w Stróży na planie trójkąta zbudowana z fundacji Zamoyskich i nieliczny starodrzew z nieistniejącego już założenia dworskiego. Niedaleko na polach znajduje się tajemniczy kopiec, być może starożytny kurhan, o którym krążą liczne legendy. Na pograniczu wsi Stróża i Karpiówka stoi XIX w. drewniana kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena.

Przydatne odnośniki

epuaplogo starpowlogo umlefslogo uplogo lgdbaner www solary-147x93turystykawykluczenie baner

 

Rządowe Centrum Legislacji

elekdzienurzlublmonitor dziennik urzedowydziennik ustaw dobry1

SYSTEM SMS

System powiadamiania SMS dla mieszkańców

navi sms

Pobierz deklaracje (pdf)

Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

plan gospodarki

Sprawy Obywatelskie

77 obywatel gov pl

 

Gminy Partnerskie

ESP

  Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 Informacje ESP